Саха норуотун сыл иһинээҕи олоҕор-дьаһаҕар Таҥха кэмэ ураты миэстэни ылар. Кыһын оройо, тохсунньу 7 күнүттэн (Ороһооспоттон) саҕалаан тохсунньу 19 күнүгэр (Кириһиэнньэҕэ) диэри салҕанар кэми былыр-былыргыттан өбүгэлэрбит «иччилэр орто дойдуга тахсар, дьылҕаны билгэлиир кэмнэрин» быһыытынан ааҕыллара, «бүтэй кэм» тохсунньу ый дииллэрэ. Бу ыйга аан-даам тымныы түһэр, хараҥа бүрүүкүүр, хараҥа оройугар, дьыл быыһыгар бит-билгэ саҕаланар, мантан сиэттэрэн таҥхаланыы диэн өйдөбүл үөскээбит.
Таҥха — саха норуотун муудараһа, айылҕаны кытта ситимэ уонна бэйэни салайыныыта. Билиҥҥи кэмҥэ Таҥха үгэстэрэ фольклорнай тэрээһин быһыытынан эрэ буолбакка, дьон бэйэ-бэйэни кытта истиҥник кэпсэтэр, өбүгэ үгэһин сөргүтэр кэмин быһыытынан салҕанар.
Бу күннэргэ хас биирдиибит бэйэтин ис дууһатын иһиллэнэригэр, үтүө эрэ кэскили түстэнэригэр тоҕоостоох кэм.
Кыраайы үөрэтэр библиотека эрэллээх ааҕааччыларын көрүүтүгэр «Таайтарыылаах таҥха» диэн кинигэ быыстапкатыгар ыҥырар.
